Tarih Arşivi
Karadeniz Kıyısında Bir Osmanlı Mirası: Cide Hamamı
Kastamonu’nun Karadeniz’e açılan kapısı olan Cide ilçesi, doğal güzelliklerinin yanı sıra tarihî yapılarıyla da dikkat çeker. Bu yapılar arasında öne çıkan Cide Hamamı, yalnızca bir temizlik mekânı değil; aynı zamanda Osmanlı’dan günümüze uzanan sosyal ve kültürel yaşamın canlı bir tanığıdır. Cide Hamamı’nın inşa tarihi 1897 yılına dayanmaktadır. Dönemin hayırsever isimlerinden Arap Abdullah Efendi tarafından yaptırılan…
Karadeniz’in Unutulan Savunma Hattı: Cide Kaleleri
Taşa Yazılmış Bir Tarih Neden Sahipsiz? Karadeniz kıyılarında, Küre Dağları’nın denize dik indiği noktada yer alan Cide, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, tarih boyunca üstlendiği stratejik savunma rolüyle de dikkat çeken bir coğrafyadır. Bugün büyük bölümü harap hâlde bulunan kaleler ve gözetleme noktaları, geçmişte devletlerin sınır güvenliğini sağladığı, ticaret yollarını denetlediği ve limanları koruduğu bir sistemin…
Gideros Fetihnâmesi (683 / 1284)
Anadolu’nun kuzeybatısında yer alan Kastamonu ve çevresi, 11 (XI.) yüzyıldan itibaren Türk–Bizans mücadelesinin yoğun biçimde yaşandığı uç bölgelerden biri olmuştur. Karadeniz kıyılarına hâkim konumu, doğal limanları ve dağlık hinterlandı nedeniyle bölge, hem askerî hem de ticari açıdan büyük önem taşımıştır. Bu mücadelenin son safhasında, Bizans’ın Karadeniz sahillerindeki direniş noktalarından biri olan Gideros Kalesi, Çobanoğulları Uç…
Kastamonu’nun (12.) ve (13.) Yüzyıllardaki Tarihî Gelişimi ve Osmanlı Döneminde Nakşibendî-Hâlidî Geleneğin Şehre Girişi
Kastamonu, Anadolu’nun kuzeyinde stratejik bir konumda yer alması sebebiyle tarih boyunca askerî, siyasî ve kültürel mücadelelere sahne olmuştur. Özellikle XII. (12.) yüzyılda Türkler ile Bizans İmparatorluğu arasında sık sık el değiştiren şehir, XIII. (13.) yüzyılda Türkiye Selçuklularına tâbi olarak teşekkül eden Çobanoğulları Beyliği döneminde hızlı bir şehirleşme ve kültürel gelişim sürecine girmiştir. Osmanlı döneminde ise…
Cide’nin Selçuklulardan Günümüze Boy ve Topluluk Yapısı: Tarihsel-Sosyolojik Bir İnceleme
Bu makale, Batı Karadeniz’in önemli liman ilçelerinden biri olan Cide’nin tarihsel süreçteki toplumsal ve demografik yapısını, Selçuklu döneminden günümüze kadar uzanan bir perspektifle ele almaktadır. Antikçağ kaynaklarından Osmanlı tahrir defterlerine, modern etnografik çalışmalardan biyopolitik yaklaşımlara kadar geniş bir kaynak yelpazesi kullanılarak Cide’nin boy, cemaat ve etnik/toplumsal bileşimi analiz edilmiştir. “Irk” kavramının tarihsel geçersizliği vurgulanarak, Osmanlı…
Osmanlı’nın Cide Bölgesini Fethi ve Fatih Sultan Mehmet’in Karadeniz Hâkimiyeti
Bu makalede, Cide’nin Osmanlı hâkimiyetine geçiş süreci, Fatih Sultan Mehmet’in Karadeniz’de izlediği bütüncül fetih siyaseti bağlamında incelenmektedir. Cide’nin stratejik konumu, Candaroğulları Beyliği’nin ortadan kaldırılması ve Ceneviz kolonilerinin tasfiyesi ile doğrudan bağlantılıdır. 1460’ta Amasra’nın alınması, 1461’de Candaroğulları Beyliği’nin ilhakı ve Trabzon’un fethi, Cide’nin Osmanlı topraklarına katılımını mümkün kılmıştır. Bu gelişmeler sonucunda Osmanlı, Karadeniz’i bir iç deniz…
Osmanlı Döneminde Kastamonu’da At Yetiştiriciliği
Osmanlı’da hayvancılık üzerine yapılan çalışmalar çoğunlukla merkezi haralar (Karacabey, Çifteler) üzerinde yoğunlaşmıştır (Barkan, 1943; İnalcık, 1996). Kastamonu özelinde araştırmalar daha çok tahrir defterleri, menzil kayıtları ve bölgesel tarih çalışmalarına dayanmaktadır (Öz, 2005; Faroqhi, 1993). Bu çalışma, mevcut literatürde eksik kalan bölgesel üretim ağı meselesine odaklanarak Kastamonu’daki at yetiştiriciliğinin özgün yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Metodoloji Bu…
Osmanlı Döneminde Cide’de (Karaağaç İskelesi) Tuz Taşımacılığı: Coğrafya, İdare ve Lojistik Üzerine Bir İnceleme
Bu makale, Batı Karadeniz kıyısında yer alan Cide’nin (Osmanlı kaynak ve yerel hafızasında “Karaağaç İskelesi”) tuz taşımacılığındaki konumunu; Osmanlı tuz rejiminin kurumsal dönüşümleri, Karadeniz ticaretinin siyasi-iktisadi çerçevesi ve bölgenin coğrafi-lojistik özellikleri ışığında ele alır. Çalışma, Cide’nin Rusya menşeli tuzun dağıtımında bir iskele ve aktarım noktası olarak öne çıktığını; 19. yüzyılda tuz tekeli ve Tuz Nizamnamesi…