{"id":10131,"date":"2025-07-25T00:27:57","date_gmt":"2025-07-25T00:27:57","guid":{"rendered":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/?p=10131"},"modified":"2025-07-25T11:53:22","modified_gmt":"2025-07-25T11:53:22","slug":"cidenin-osmanli-donemindeki-yasami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/cidenin-osmanli-donemindeki-yasami\/","title":{"rendered":"Cide\u2019nin Osmanl\u0131 D\u00f6nemindeki Ya\u015fam\u0131"},"content":{"rendered":"\r\n<p>Kastamonu\u2019nun Karadeniz\u2019e a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 olan Cide, tarih boyunca stratejik konumu, liman\u0131 ve zengin ormanlar\u0131yla dikkat \u00e7ekmi\u015f bir sahil kasabas\u0131d\u0131r. Ancak Cide\u2019nin Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki ya\u015fam\u0131, \u00e7o\u011fu ki\u015fi taraf\u0131ndan yeterince bilinmez. Bu yaz\u0131da, Osmanl\u0131 ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131, seyahatnameler ve yerel ara\u015ft\u0131rmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Cide\u2019nin 15. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131la kadar olan tarihsel ya\u015fam\u0131na yak\u0131ndan bakaca\u011f\u0131z.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Cide Osmanl\u0131 Topraklar\u0131na Ne Zaman Kat\u0131ld\u0131?<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide, 1460 y\u0131l\u0131nda Fatih Sultan Mehmet\u2019in Kastamonu Seferi s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 topraklar\u0131na kat\u0131ld\u0131. Bu d\u00f6neme kadar b\u00f6lge \u0130sfendiyaro\u011fullar\u0131 Beyli\u011fi (Candaro\u011fullar\u0131) y\u00f6netimindeydi. Kastamonu ve Sinop aras\u0131nda kalan Cide, bu beylik i\u00e7in \u00f6nemli bir liman \u015fehriydi. Osmanl\u0131lar b\u00f6lgeyi ele ge\u00e7irdi\u011finde, \u0130\u00e7 Anadolu ile Karadeniz aras\u0131nda deniz ticaretinin g\u00fcvenli\u011fini de sa\u011flam\u0131\u015f oldular.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Osmanl\u0131 D\u00f6neminde Cide&#8217;nin \u0130dari Konumu<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide, Osmanl\u0131\u2019da \u00f6nce Kastamonu Sanca\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 bir nahiye (bucak), sonralar\u0131 ise K\u00fcre Kazas\u0131\u2019na ve 19. y\u00fczy\u0131ldan itibaren do\u011frudan Kastamonu Livas\u0131\u2019na (merkeze ba\u011fl\u0131 il\u00e7e d\u00fczeyinde) ba\u011fland\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu tahrir defterlerinde (vergi ve n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131) Cide, K\u00fcre kazas\u0131na ba\u011fl\u0131 bir idari birim olarak ge\u00e7er.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>1831\u2019deki ilk Osmanl\u0131 n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda (sadece erkekler say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r), Cide\u2019de yakla\u015f\u0131k 2.500 erkek n\u00fcfus kaydedilmi\u015ftir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>\u00a0Kaynak: Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivi, Tahrir Defterleri (TT 66), Tapu Tahrir Defterleri Serisi.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ekonomik Ya\u015fam: Liman, Orman ve Zanaat<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide Liman\u0131, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde tuz, bal\u0131k, kereste ve tah\u0131l ticareti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Kereste \u00fcr\u00fcnleri \u00f6zellikle Kastamonu\u2019nun orman k\u00f6ylerinden Cide liman\u0131na ta\u015f\u0131narak buradan Sinop ve \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>17. y\u00fczy\u0131lda Cide liman\u0131ndan \u0130stanbul Tersanesi i\u00e7in kereste sevkiyat\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, Osmanl\u0131 donanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemliydi.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Evliya \u00c7elebi, 1640\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Karadeniz gezisinde Cide\u2019den \u201ckerestesi bol ve halk\u0131 denizci\u201d olarak s\u00f6z eder.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>\u00a0Kaynak: Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesi, 9. Cilt.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide\u2019nin \u00e7evresindeki yo\u011fun ormanl\u0131k alanlar, kestane, kay\u0131n, me\u015fe ve \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131yla doluydu. Bu a\u011fa\u00e7lar hem ev yap\u0131m\u0131 hem de gemi in\u015fas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Cide\u2019deki bir\u00e7ok aile, ge\u00e7imini ormanc\u0131l\u0131kla, kat\u0131r kervanc\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ve marangozlukla sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ormanlar, Devlet-i Aliyye taraf\u0131ndan miri arazi (devlet topra\u011f\u0131) say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Cide\u2019deki orman \u00fcr\u00fcnleri kesimi izinli ve vergilendirilmi\u015f bir faaliyetti.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Toplumsal Ya\u015fam ve Halk K\u00fclt\u00fcr\u00fc<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide\u2019de Osmanl\u0131 d\u00f6neminde k\u00f6y yerle\u015fimleri, genellikle da\u011f\u0131n\u0131k d\u00fczende idi. Her k\u00f6yde bir cami, bir \u00e7e\u015fme ve bazen bir mektep (okul) bulunurdu. Aileler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ataerkil yap\u0131da ya\u015far, birka\u00e7 ku\u015fak bir arada olurdu. Tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve orman \u00fcr\u00fcnleri temel ge\u00e7im kaynaklar\u0131yd\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Kad\u0131nlar ev i\u00e7i \u00fcretimin y\u00fck\u00fcn\u00fc omuzlard\u0131. En yayg\u0131n faaliyetlerden biri y\u00fcn e\u011firme, dokuma tezg\u00e2hlar\u0131nda bez dokuma ve \u00e7eyizlik haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Keten kuma\u015f, yerli \u00fcretimin temel par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve kad\u0131nlar bu \u00fcr\u00fcnleri pazarlarda satarak gelir elde ederdi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Dini ve Sosyal Hayat<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide\u2019nin Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki ya\u015fam\u0131nda din\u00ee yap\u0131lar, toplumsal hayat\u0131n merkezindeydi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Cide merkezde in\u015fa edilen Ahmet A\u011fa Camii (17. yy sonu), klasik Osmanl\u0131 mimarisini ta\u015f\u0131r.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Cide\u2019de medrese e\u011fitimi s\u0131n\u0131rl\u0131 olsa da s\u0131byan mektepleri sayesinde temel dini e\u011fitim verilirdi.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ayr\u0131ca, b\u00f6lgede t\u00fcrbe ve yat\u0131r k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de varl\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. \u015eeyh Ali Baba T\u00fcrbesi, halk aras\u0131nda h\u00e2l\u00e2 sayg\u0131yla an\u0131l\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>\u00a0Kaynak: Kastamonu \u0130l K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Ar\u015fivi, Yerel Tarih \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ula\u015f\u0131m ve Yol A\u011flar\u0131<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Cide, kara yoluyla ula\u015f\u0131m\u0131n \u00e7ok zor oldu\u011fu bir yerdi. Bu nedenle deniz yoluyla yap\u0131lan ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu. Kat\u0131r kervanlar\u0131 ile ormandan getirilen mallar limana, oradan da deniz yoluyla b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bu d\u00f6nemde posta ve haberle\u015fme de \u00e7o\u011funlukla k\u0131y\u0131dan ge\u00e7en ticaret gemileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flan\u0131rd\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Cide\u2019nin Osmanl\u0131 Son D\u00f6nemindeki Durumu<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na gelindi\u011finde, Cide h\u00e2l\u00e2 k\u00fc\u00e7\u00fck, sakin ve \u00fcretken bir liman kasabas\u0131yd\u0131. 1892 tarihli Salname-i Devlet-i Aliyye (Osmanl\u0131 Devleti Resmi Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131)\u2019ne g\u00f6re:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Cide\u2019de 5 ilkokul (mektep),<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>1 k\u00fc\u00e7\u00fck cami k\u00fct\u00fcphanesi,<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>3 pazar (pazartesi, \u00e7ar\u015famba ve cuma),<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>2 k\u00fc\u00e7\u00fck han ve 1 kay\u0131khane kay\u0131tl\u0131d\u0131r.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bu da Cide\u2019nin ekonomik ve sosyal hareketlili\u011finin h\u00e2l\u00e2 devam etti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>\u00a0Kaynak: Salname-i Vilayet-i Kastamonu (1892), Osmanl\u0131 Ar\u015fiv Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sonu\u00e7: Sessiz Ama K\u00f6kleri Derin Bir Osmanl\u0131 Kasabas\u0131<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cide, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir merkez de\u011fil; ama\u00a0<strong>Anadolu\u2019nun \u00fcretken, sade ve \u00e7al\u0131\u015fkan k\u0131y\u0131 kasabalar\u0131ndan biri<\/strong>\u00a0olmu\u015ftur. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu keresteyi sa\u011flam\u0131\u015f, yerel ticaret ve \u00fcretimle kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmu\u015f ve\u00a0<strong>din\u00ee, sosyal yap\u0131s\u0131yla<\/strong>\u00a0k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc korumu\u015ftur.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bug\u00fcn bu tarih\u00ee derinlik, Cide\u2019nin k\u00f6ylerinde, liman\u0131nda, camilerinde ve halk\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131nda h\u00e2l\u00e2 hissedilir. E\u011fer Cide\u2019yi tan\u0131mak istiyorsan\u0131z, sadece do\u011fas\u0131na de\u011fil; tarih kokan ta\u015flar\u0131na ve sessiz ge\u00e7mi\u015fine de kulak vermelisiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131, \u0130. Hakk\u0131. (1983). Osmanl\u0131 Tarihi Cilt II. T\u00fcrk Tarih Kurumu Yay\u0131nlar\u0131.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivi, TT 66 Tahrir Defteri (1530).<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Evliya \u00c7elebi. Seyahatname, Cilt 9.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Salname-i Vilayet-i Kastamonu (1892), Osmanl\u0131 Ar\u015fiv Yay\u0131nlar\u0131.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>Kastamonu \u0130l K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yerel Tarih Belgeleri ve Derlemeleri.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>\u0130lhan Tekeli &amp; Selim \u0130lkin. (1994). Osmanl\u0131 K\u0131rsal Hayat\u0131 \u00dczerine Notlar.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n<li>CideTR.com ar\u015fivi \u2013 yerel halk r\u00f6portajlar\u0131 ve derlemeler.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kastamonu\u2019nun Karadeniz\u2019e a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 olan Cide, tarih boyunca stratejik konumu, liman\u0131 ve zengin ormanlar\u0131yla dikkat \u00e7ekmi\u015f bir sahil kasabas\u0131d\u0131r. Ancak Cide\u2019nin Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki ya\u015fam\u0131, \u00e7o\u011fu ki\u015fi taraf\u0131ndan yeterince bilinmez. Bu yaz\u0131da, Osmanl\u0131 ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131, seyahatnameler ve yerel ara\u015ft\u0131rmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Cide\u2019nin 15. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131la kadar olan tarihsel ya\u015fam\u0131na yak\u0131ndan bakaca\u011f\u0131z. Cide Osmanl\u0131 Topraklar\u0131na Ne Zaman&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10132,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-10131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cidenin-hikayesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10131"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10167,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10131\/revisions\/10167"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cidetr.com\/forum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}